Hoofdpagina

From Knowledge Graph Kunstenpunt
Revision as of 18:27, 20 April 2024 by LukV (talk | contribs) (Changed type culturale to culturele. Changed focus from Vlaanderen to Vlaanderen en Brussel)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

Kunstenpunt en dataverzameling

Kunstenpunt verzamelt metadata over culturele activiteiten van artiesten met een band met Vlaanderen en Brussel. We focussen op activiteiten binnen de disciplines muziek, beeldende kunst en podiumkunsten. We kijken daarom vooral naar concerten, muziekuitgaven (opnames), tentoonstellingen en residenties, en voorstellingen van theater, dans, performance, etc.

Geschiedenis en toekomst

Om die metadata te beheren hebben de voorgangers van Kunstenpunt (Vlaams Theaterinstituut, Muziekcentrum Vlaanderen, BAM) in de afgelopen decades eigen databanken gebouwd. Maar de data zat daarin opgesloten. Het datamodel was niet gestandaardiseerd, en de technologie achter die databanken kon bovendien niet verder ontwikkeld worden (omdat de gebruikte frameworks niet meer bestaan, niet meer ondersteund worden, de ontwikkelaars failliet of onbeschikbaar zijn, etc.)

We ontwikkelden deze "knowledge graph" hier op kg.kunsten.be door gebruik te maken van de Vlaamse standaard voor Cultuurparticipatie (https://data.vlaanderen.be/doc/applicatieprofiel/cultuurparticipatie/) waarin ook het culturele aanbod beschreven kan worden. Door met deze standaard te werken connecteren we in Vlaanderen al zeker met publiq (die uitinvlaanderen.be beheren), Cultuurconnect (die met bibliotheken en ticketing bezig zijn), meemoo (die metadata hebben over audiovisueel archiefmateriaal van culturele activiteiten). Andere organisaties die hiermee bezig zouden kunnen zijn: amateurkoepelorganisaties (die vaak vrijetijdsagenda's bijhouden), CEMPER, CKV, alle archieven en collectiebeherende instellingen van het Vlaamse Cultureel-Erfgoeddomein, etc. Ook internationaal zijn er heel wat spelers actief die culturele activiteiten beschrijven: Discogs, Musicbrainz, Operabase, Artfacts, Bachtrack, Facebook, Songkick, BandsInTown, setlist.fm, SecondHandSongs, wikidata, etc.

Visie

Technologiekeuze

Omdat Kunstenpunt geen technologiebedrijf is, is het voor ons belangrijk om cruciale en infrastructurele technologische overwegingen niet zelf te nemen. We moeten vertrouwen op onze partners om een duurzame en gedeelde technologie-infrastructuur uit te bouwen. Dat kunnen we zelf niet doen.

Voor ons ligt de nadruk op de mogelijkheid om enerzijds metadata in een standaard formaat te kunnen aanvoeren, en anderzijds om te bewaken dat de infrastructuur die andere ontwikkelen alle tools aanreikt om de verzamelde data van een zo hoog mogelijke kwaliteit te houden.

Dat wil zeggen dat we uit principe:

  • vermijden om "eigen software" te schrijven. We hergebruiken wat er ons wordt aangereikt vanuit bestaande (open source) pakketten
  • onze "feature requests" afstemmen op wat er beschikbaar is. Als we met een hele specifieke feature request komen die nog niet bestaat, dan is het mogelijk een feature die eigenlijk niet zo nodig is. Als dat wel zo zou zijn, dan signaleren we dat aan de ontwikkelaars en community rond het pakket, in de hoop dat zij deze feature opnemen in hun roadmap.
  • ...

Zelfidentificatie

De databank is niet afgesloten, en bovendien ook niet gecureerd. Iedereen die zichzelf identificeert, of geïdentificeerd wordt als professionele of professionaliserende artiest mag in de databank. Idem voor hun activiteiten. Kunstenpunt hanteert geen eigen poortwachterschap.

Kunstenpunt stelt drie mensen deeltijds tewerk om (één iemand per discipline) zelf actief metadata te verzamelen. Maar dat is niet voldoende, want er gebeuren bijzonder veel activiteiten door bijzonder veel actoren. Die allemaal overschouwen is onmogelijk. Daarom is het belangrijk dat we communities activeren en de mogelijkheid geven om de gegevens aan te vullen, te corrigeren, te verrijken, etc.

Kunstenpunt kan hierbij een faciliterende rol spelen. Bijvoorbeeld door helpen accenten te leggen, projecten te definiëren, bijeenkomsten te organiseren, ondersteuning te bieden, de gemeenschap samen en actief houden, etc.

Zie deze pagina voor verdere reflectie over aanvullen van data: data kwaliteit projecten

Hergebruik van de metadata

Kunstenpunt hergebruikt zelf de metadata

Bij Kunstenpunt voorzien we zelf twee vormen van hergebruik van de gegevens. Enerzijds willen we onderzoek kunnen doen met de data, bv. door "spreidingsanalyses" te maken, en anderzijds willen we de gegevens gebruiken om de vindbaarheid van Vlaamse artiesten en hun activiteiten te verhogen via databank.kunsten.be.

Onderzoek

Kunstenpunt heeft een sterke reputatie op vlak van kwantitatief datagedreven onderzoek (naast de kernwerking, die meer kwalitatief geöriënteerd is). De eigen databank wordt voornamelijk gebruikt om de Vlaamse en internationale "spreiding" in kaart te brengen. Wie doet wat, waar en wanneer? Met welke partners? Een stuk van de kunstensector zelf heeft die spreiding nodig als onderdeel van haar verdienmodel, en het kunsten- en cultuurbeleid legt vanouds nadruk op internationale zichtbaarheid. De monitoring daarvan, en eventuele aansluitende praktijkgerichte en beleidsrelevantie conclusies, proberen we periodiek op te leveren.

Vindbaarheid: Databank.kunsten.be

Op onze eigen website https://databank.kunsten.be hergebruiken we de metadata om over actoren en activiteiten "fiches" te tonen. Dat zijn er ongelooflijk veel. Die fiches helpen dus niet om mensen te promoten, want in de grote hoeveelheid is iedereen gelijk. Wat het wel doet is de vindbaarheid vergroten. De reputatie van Kunstenpunt en de aanwezigheid in de databank bevestigt voor een groot stuk het bestaan van de artiest en de activiteit. Het laat een spoor na. De artiest of activiteit is "gedocumenteerd". Wie het wil kan er ooit iets over terugvinden.

Daarnaast voorzien we op https://databank.kunsten.be ook "lijstjes". Dat zijn duidelijk beschreven categorieën van mensen en/of organisaties waar we vanuit de missie van Kunstenpunt de nadruk op willen leggen. Dat zijn bv. organisaties die bezig zijn met jonge publieken, hedendaagse componisten, etc. Wie zich herkent in de categorie mag daarin opgelijst worden.

Andere partijen

De gegevens die we verzamelen zijn publiek goed. We vermijden het verzamelen van gevoelige gegevens die niet verder gedeeld mogen worden. Dus iedereen mag ze hergebruiken. Meer nog, via het uitwisselingsplatform dat de Vlaamse Overheid ter beschikking wil stellen is er mogelijk zelfs nog meer informatie beschikbaar. En Kunstenpunt engageert zich om waar mogelijk te verwijzen naar parallelle data op Wikidata (of andere platformen).

Om de data van Kunstenpunt te hergebruiken is er een SPARQL eindpunt.

Data model

We maken gebruik van de standaard op https://data.vlaanderen.be/doc/applicatieprofiel/cultuurparticipatie/ Die standaard definieert een aantal concepten, eigenschappen en relaties. Die aspecten van de standaard kunnen we implementeren in deze knowledge graph aan de hand van kernitems en -properties.

Versie van de standaard Cultuurparticipatie (oktober 2023) ter illustratie.

Kernitems en -properties

In elk data model is het van belang om de entiteiten te definiëren, en te weten welke relaties er tussen die entiteiten moeten kunnen gelegd worden. De entiteiten zijn Activiteiten (residenties, tentoonstellingen, podiumvoorstellingen, concerten, muziekreleases, ...), maar ook Agenten (uitvoerders en organisatoren). Dat gaat dan bijvoorbeeld om makers, kunstenaars, muzikanten, artiesten, concertzalen, kunstgaleries, theaterzalen, repetitieruimtes, etc. Au fond zijn het allemaal "actoren" in dat veld, die "activiteiten" ontplooien.

De oplijsting hieronder is abstract. Bekijk de pagina's modellering van actoren en modellering van activiteiten om dit concreet te maken.

In de kern van het data model zitten een beperkt aantal "core items" (objecten of types van objecten, bv. "Activiteit" en "ActiviteitType") en "core properties" (relaties tussen items, bv. "gebruikt werk" en "gebracht door"). Je krijgt een overzicht van die kernitems en kernproperties:

Hoe voer ik een XXXXX in?

Het datamodel wordt uitgelegd op de pagina's modellering van actoren en modellering van activiteiten, maar dat blijft natuurlijk relatief abstract. Om het wat concreet te maken leggen we hieronder uit hoe enkele veel voorkomende en complexe culturele activiteiten ingevoerd moeten worden:

  • Hoe voer je een festival in?
  • Hoe voer je een kunstbeurs in?
  • Hoe voer je een voorprogramma bij een concert in?
  • Hoe voer je een toonmoment bij een resident in?
  • ...

In heel wat gevallen gaat het dan om complexere verbindingen tussen verschillende activiteiten. Een festival is een recurrente activiteit binnen een meerjarige activiteit, en een concert op een festival is een deel van een specifieke editie van dat festival. En aan welk overkoepelend item hang je dan de betrokken artiesten? We bespreken daarom een aantal concrete gevallen hieronder, telkens met voorbeelden uit de echte wereld.

Hoe voer ik een festival, of een concert op een festival in?

Klarafestival, Walden Festival en Klarafestival in de Zorg zijn drie festivals die jaarlijks georganiseerd worden door Festival van Vlaanderen - Brussel en Internationaal. Klarafestival 2023 had Barbara Hannigan als festivalartieste, en werd geopende met een concert van Barbara Hannigan en London Symphony Orchestra, met Aphrodite Patoulidou als sopraansoliste. Het concert werd gecoproduceerd door Klarafestival en Bozar. Op het programma: Olivier Messiaen (1908 – 1992) met L'Ascension, quatre méditations symphoniques en Gustav Mahler (1860 – 1911) met Symphony No. 4 (info via https://www.klarafestival.be/en/concert/last-tickets-london-symphony-orchestra-barbara-hannigan)

Als we willen, kunnen we dit heel gedetailleerd in deze wikibase overbrengen:

Hoe voer ik een kunstbeurs, of een toonkans op zo een beurs in?

Art Brussels 40th edition was de editie van Art Brussels in 2023, in Expo Brussel, van 25 tot 28 april. Een hele lijst van galeries is present: https://www.artbrussels.com/en/exhibitor/ Baronian Gallery had een stand, waarin Seyni Awa Camara, Robert Devriendt, Lionel Estève, Alain Séchas, Helmut Stallaerts, Achraf Touloub, Charlotte vander Borght and Yves Zurstrassen gerepresenteerd werden (https://www.artbrussels.com/en/exhibitor/baronian/).

Hoe voer ik een voorprogramma in van een concert?

Voorprogramma's (en DJ-sets na een concert) hebben een duidelijke hierarchische ondergeschiktheid aan de "main act", en zijn daarom een onderdeel van (subactiviteit) van het main concert. Zo is er bijvoorbeeld het concert van Zwangere Guy, met DJ DYSFUNKSHUNAL als voorprogramma: https://www.n9.be/nl/concerten/concert/huysmanhoeve-2023-vr Het concert vindt plaats dankzij de organisatie van de N9, op de locatie Huysmnashoeve. In principe kan dit ingevoerd worden als 1 concert, waaraan 2 artiesten hangen, maar vanuit het perspectief van de artiest is een concert 1 artiest op 1 moment. Daarom kiezen we ervoor om van het voorprogramma een "subconcert" aan te maken, dat omwille van de duidelijk hierarchie wel "maar" een onderdeel is van het hoofdconcert.

Nood aan meer voorbeelden? Laat het weten op de overlegpagina.

Nood aan meer voorbeelden? Laat het weten op de overlegpagina.

Hoe ziet de data eruit?

Dansers en choreografen

Welke dansers en choreografen enzo werkten tussen 1980 en 2000 samen aan meer dan 10 verschillende werken?

PREFIX kp:<https://kg.kunsten.be/entity/>
PREFIX kpt:<https://kg.kunsten.be/prop/direct/>
PREFIX kpp:<https://kg.kunsten.be/prop/>
PREFIX kppq:<https://kg.kunsten.be/prop/qualifier/>
PREFIX kpps:<https://kg.kunsten.be/prop/statement/>
PREFIX xsd: <http://www.w3.org/2001/XMLSchema#>
SELECT DISTINCT ?creditA ?creditALabel (COUNT(?werk) AS ?werkCount) ?creditB ?creditBLabel
WHERE
{
?werk kpt:P17 ?begindatum.
FILTER (?begindatum >= "1980-01-01T00:00:0+00:00"^^xsd:dateTime && ?begindatum < "2000-01-01T00:00:00+00:00"^^xsd:dateTime)
?werk kpt:P8 ?discipline.
FILTER(?discipline IN (kp:Q68584,kp:Q68551,kp:Q68559,kp:Q68558,kp:Q68571,kp:Q68586,kp:Q68597,kp:Q68613,kp:Q68626,kp:Q68630,kp:Q68635,kp:Q68641,kp:Q68652,kp:Q68687,kp:Q68713,kp:Q68716,kp:Q68726,kp:Q68756,kp:Q68763,kp:Q68779,kp:Q68786,kp:Q68790))
?activiteit kpt:P4 ?werk.
?activiteit kpp:P42 ?statementA.
?statementA kppq:P15 ?roleA.
FILTER(?roleA IN (kp:Q69028,kp:Q69752,kp:Q69029,kp:Q69030,kp:Q68959,kp:Q69051,kp:Q69052,kp:Q69053,kp:Q69068,kp:Q69069,kp:Q69070,kp:Q69071,kp:Q69135,kp:Q69136,kp:Q69360,kp:Q68983,kp:Q68984,kp:Q69080,kp:Q69081,kp:Q69083,kp:Q69084,kp:Q69289,kp:Q69536,kp:Q69537,kp:Q69436,kp:Q69437,kp:Q69438,kp:Q69439,kp:Q69534,kp:Q69006,kp:Q69007,kp:Q69008,kp:Q69036,kp:Q69037,kp:Q69291,kp:Q69292,kp:Q69479,kp:Q69480,kp:Q69481,kp:Q69482,kp:Q69252))
?statementA kpps:P42 ?creditA.
?activiteit kpp:P42 ?statementB.
?statementB kppq:P15 ?roleB.
FILTER(?roleB IN (kp:Q69028,kp:Q69752,kp:Q69029,kp:Q69030,kp:Q68959,kp:Q69051,kp:Q69052,kp:Q69053,kp:Q69068,kp:Q69069,kp:Q69070,kp:Q69071,kp:Q69135,kp:Q69136,kp:Q69360,kp:Q68983,kp:Q68984,kp:Q69080,kp:Q69081,kp:Q69083,kp:Q69084,kp:Q69289,kp:Q69536,kp:Q69537,kp:Q69436,kp:Q69437,kp:Q69438,kp:Q69439,kp:Q69534,kp:Q69006,kp:Q69007,kp:Q69008,kp:Q69036,kp:Q69037,kp:Q69291,kp:Q69292,kp:Q69479,kp:Q69480,kp:Q69481,kp:Q69482,kp:Q69252))
?statementB kpps:P42 ?creditB.
FILTER(?creditA != ?creditB)
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],nl,en" . }
}
GROUP BY ?creditA ?creditALabel ?creditB ?creditBLabel
HAVING (?werkCount >= 10)

Releases en hun contributors

Een overzicht van jazz/folk/wereldmuziek albums in de databank, met de contributors:

PREFIX kp:<https://kg.kunsten.be/entity/>
PREFIX kpp:<https://kg.kunsten.be/prop/direct/>
   SELECT DISTINCT ?release ?releaseLabel ?contributor ?contributorLabel 
   WHERE {
   ?release kpp:P13 kp:Q58532.
   ?release kpp:P8 kp:Q68897.
   ?track kpp:P43 ?release.
   ?track kpp:P4 ?work.
   {?release kpp:P42 ?contributor. } UNION { { ?track kpp:P42 ?contributor. } UNION { ?work kpp:P42 ?contributor. } }
   SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],nl,en" . }}
   ORDER BY ASC(?releaseLabel)